Mutabakatlı kıymet takdiri nedir?
Mutabakatlı kıymet takdiri, sigorta teminatına konu olacak taşınır ve taşınmaz varlıkların rayiç ya da ikame değerinin ayrıntılı bir ekspertiz çalışmasıyla belirlenmesidir.
Çalışmanın sonunda hazırlanan rapordaki değerler üzerinde sigortalı ve sigortacı mutabık kalır. Ardından düzenlenen poliçeye, sigorta bedellerinin mutabakatlı kıymet takdirine dayandığına ilişkin bir kayıt (şerh) konur. Böylece değer, hasar anında yeniden tartışılacak bir konu olmaktan çıkar.
Rayiç değer ve ikame değer
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Rayiç değer | Varlığın, yaşı ve yıpranması dikkate alınarak bugünkü piyasa koşullarındaki değeri |
| İkame (yeni) değer | Aynı nitelikteki yeni bir varlığın bugün edinilmesi ya da yeniden yapılması için gereken tutar |
Hangi değerin esas alınacağı, poliçenin türüne ve taraflar arasındaki anlaşmaya göre belirlenir. Raporda her kıymet grubu için kullanılan yöntem açıkça yazılır.
Neden yaptırılır?
- Eksik sigortayı önler: Sigorta bedeli gerçek değerin altında kalırsa hasar oransal olarak karşılanır; fark sigortalıda kalır.
- Aşkın sigortayı önler: Bedelin gerçek değerin üzerinde yazılması tazminatı artırmaz, yalnızca gereksiz prim ödenmesine yol açar.
- Hasar sürecini kısaltır: Değer önceden saptandığı için hasar anındaki inceleme zararın kendisine odaklanır.
- İki tarafı da korur: Sigortalı neyi ne kadar bedelle sigortalattığını, sigortacı hangi riski üstlendiğini bilir.
Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde makine, inşaat ve hammadde fiyatları hızla değişir. Birkaç yıl önce belirlenmiş bedellerle yenilenen poliçeler, fark edilmeden eksik sigortaya dönüşebilir. Konuyu mutabakatlı kıymet takdiri neden önemlidir başlıklı yazımızda örneklerle anlattık.
Kimler için uygundur?
Fabrikalar, atölyeler, depolar, oteller, hastaneler, alışveriş merkezleri ve büyük ticari işletmeler gibi çok sayıda ve yüksek değerli kıymeti bulunan sigortalılar için özellikle yararlıdır. Bu çalışma titiz, zaman alan ve ayrıntılı bir inceleme gerektirir; karşılığında sigortalının da sigortacının da haklarını koruyan sağlam bir dayanak oluşturur.
